peter van den akkerDit is een recent artikel van Peter van den Akker.
Peter is een voormalig journalist van de Wereldomroep. Hij woont al jaren in Johannesburg en was menigmaal onze gastheer als we Zuid-Afrika bezochten.
Wij hebben hem gevraagd om ons met enige regelmaat te informeren over de gebeurtenissen in Zuid-Afrika.
In november ontvingen we dit artikel.




Johannesburg, 12 november 2018

OVER LIMO'S EN PIT LATRINES

In de supermarkt bungelt de kerstversiering al boven de kassa's. Zuid-Afrika maakt zich op voor de grote vakantiegekte en die wordt in de kranten dan gewoontegetrouw ingeleid met verhalen over de eindexamens van de middelbare scholen waarvan de kandidaten nu met zweet op het voorhoofd voorovergebogen zitten te zwoegen over hun opgaven. Als het straks in december allemaal voorbij is komen de kranten dan met extra dikke edities voor de vele pagina's lange namenlijsten van de geslaagden.

Voor de redacties is het een mooie gelegenheid om in de feest- en vakantiemaand dan ook weer flink uit te pakken met hartverwarmende achtergrondverhalen over leerlingen die niet zomaar met vlag en wimpel hun diploma behaalden maar dat deden met uitzonderlijk hoge cijfers. Die gelukkigen met "distincties" komen dan natuurlijk ook stralend met een foto in de krant.

Ook de scholen met de hoogste slaagpercentages worden in het zonnetje gezet. Voor dwarskijkers die de feestvreugde willen temperen met kritische kanttekeningen zoals de neiging van onderwijsinstellingen om maar wat te gaan sjoemelen met de exameneisen om zo met een fatsoenlijk slaagpercentage voor de dag te kunnen komen, is even geen ruimte in de krant. Het is te begrijpen. Als je elf maanden van het jaar elke ochtend bij het ontbijt wordt getrakteerd op weer een nieuwe onthulling over wanbeheer, corruptie en machtsmisbruik dan is het toch een verademing om te lezen hoe hele gezinnen in touw zijn om voor geslaagde zoon of dochter een eclatante outfit te verzorgen voor "het bal" dat hun school als afsluiting van het jaar organiseert. Daar voor komen rijden in een door papa en mama gehuurde limo is inmiddels al te gewoontjes geworden om echt op te vallen.

Dus traditiegetrouw elk jaar rond deze tijd een inkijkje in de Zuid-Afrikaanse private onderwijswereld van het bevoorrechte deel van de samenleving met ouders rijk genoeg om hun kinderen naar respectabele scholen te sturen. Zo woon ik zelf in Johannesburg bij de Jeppe's Boys High School om de hoek. Dat wordt wel eens het Eton van Zuid-Afrika genoemd. De meer dan honderd jaar oude school kan bogen op beroemde Zuid-Afrikaanse alumni die het via Jeppe's ver hebben geschopt in het bedrijfsleven, de politiek en in de literatuur.

pittoilet

  In de Mphambo crèche was verdrinken gelukkig niet mogelijk!


In de glitter van de feestmaand is dus even niet zoveel belangstelling voor het overheidsonderwijs in Zuid-Afrika, dat waarmee veruit de grootste meerderheid zich tevreden moet stellen. Ook dit jaar werden krantenlezers weer opgeschrikt door de verdrietige berichten over leerlingen van een lagere school in de Limpopo Provincie die in een wc op het schoolterrein verdronken. (Lees ook het artikel uit Trouw onder bovenstaand kopje "Nieuws van en over de overheid" ). Scholen op het platteland maken namelijk nog op grote schaal gebruik van zogenaamde pit latrines. Dat zijn grote gaten in de grond met daarom heen dan iets van beschutting en iets wankels om op te zitten en voor kinderen dus levensgevaarlijk.

Deze erbarmelijke omstandigheden zijn helaas illustratief voor de manier waarop de regerende partij, het ANC, het onderwijs de afgelopen 25 jaar schromelijk heeft verwaarloosd. Met name op het platteland wordt dat het meest pijnlijk duidelijk. Er zijn verschillende redenen voor die teloorgang. Zo zag de toekomst voor het onderwijs er 25 jaar geleden veelbelovend uit. Talloze private instellingen timmerden aan de weg met bijvoorbeeld de aanpak van voorschoolse opvang. Met het groeiende aantal alleenstaande moeders was aan die vorm van peuter- en kleuteronderwijs een enorme behoefte. En omdat het "nieuwe" Zuid-Afrika kon rekenen op de ruimhartige financiële steun van buitenlandse donoren waren er voor dit soort initiatieven geen belemmeringen om voortvarend aan de slag te gaan. Toch zag de overheid het met lede ogen aan en besloot om de instroom van deze hulpgelden te centraliseren. De daaruit gegroeide bureaucratie heeft heel wat succesvolle particuliere initiatieven toen de das om gedaan.

De oppermachtige vakbond van onderwijsgevenden bij het lager onderwijs is zeker ook geen constructieve kracht gebleken bij het doorvoeren van de zo broodnodige onderwijsverbeteringen. De stakingen van deze beroepsgroep zijn berucht geworden door de nietsontziendheid waarmee zij voor hun belangen de straat opgingen; niet schuw voor een beetje geweld en verbaasd over publieke verontwaardiging dat zij hun leerlingen gewoon in de klas aan hun lot overlieten als de drang tot staken hen weer eens teveel was geworden.

Tenslotte is er dan het ministerie van onderwijs dat gelden vrijmaakt voor provinciaal en gemeentelijk onderwijsbeleid; geld dat kennelijk aan van alles en nog wat opgaat behalve aan waar het voor is bedoeld. Deze stand van zaken is op de gewone maanden van het jaar in de krant al vele malen beschreven als een tikkende tijdbom. Het officiële werkloosheidscijfer staat op 27%, de jonge bevolking vooral op het platteland trekt er weg omdat de vooruitzichten in de grote stad toch altijd rooskleuriger lijken. Geen verhaal dus voor onder de kerstboom.

Iedereen kijkt nu gespannen uit naar President Cyril Ramaphosa die heeft beloofd dat hij met grote veranderingen zal komen. Nu maar hopen dat het geen kerstliedjes zullen blijken met welvaart op aarde en in alle mensen een welbehagen want die deuntjes kent de jonge bevolking van Zuid-Afrika al veel te lang.


  • Stichting Limpopo Projects
    Telefoon:l0570l611335
    IBAN: NL280TRIOl0390l1564l26  (BIC: TRIONL2U)
  • Aantal bezoekers tot nu toe op deze website:
  • Laatste update: 12-12-2018